ابن سینا
تاریخی شخصیت‌ها

ابن‌ سینا و دانش ایران باستان

ابن‌ سینا و ایران باستان ؟ بله. او پرآوازه‌ترین کتاب پزشکی به نام قانون فی الطب (قانون در پزشکی) را نوشت. برخی گمان می‌کنند همه‌ی دانش این کتاب بزرگ از ذهن ابن سینا تراوش کرده است. اما او برای نوشتن این کتاب از آثار پزشکان پیشین از جمله پزشکان گندی‌شاپوری بهره گرفت. با این همه، هیچ یک از آثار پیشینیان از نظر سادگیِ نوشتن و نظم و ترتیب با کتاب وی برابری نمی‌کند. از این رو، قانون ابن‌سینا کتاب مرجع برای پزشکان ایران شد و از ۱۲۵۰ تا ۱۶۰۰ میلادی یکی از کتاب‌های درسی اصلی در دانشکده‌های پزشکی اروپا بود. ابن سینا ‌در اروپای سده‌های میانه به شهریار پزشکان مشهور بود. او را برتر از همه‌ی پزشکان طول تاریخ می‌دانستند.

سرزمین پزشکان

سرزمین ایران همواره جایگاه پزشکان بزرگ بوده است. از پزشکان باستانی مانند جمشید که گیاهان دارویی را به مردم شناساند تا پزشکان بزرگی مانند رازی، اهوازی و ابن‌سینا. امروزه نیز پزشکان بزرگ ایرانی چه در میهن خود و چه در سازمان‌های پزشکی بزرگ جهان، نقش چشمگیر در پیشرفت دانش پزشکی دارند. با این همه، هیچ یک از پزشکان ایرانی به اندازه‌ی ابن‌سینا در جهان پرآوازه نشده است.

ابن‌ سینا حدود هجده سال داشت که به عنوان پزشکی کاردان در بخارا شناخته شد و پزشکان دیگر برای فراگیری پزشکی به نزد او آمدند. هنگامی‌که فرمانروای بخارا به نام نوح سامانی به بیماری دچار شد و پزشکان نتوانستند او را درمان کنند، این پزشک جوان را به بالین فرمانروا آوردند. ابن‌ سینا فرمانروا را درمان کرد و اجازه یافت به کتابخانه‌ی بارگاه نوح سامانی راه یابد. این پاداش برای ابن‌ سینا مانند این بود که به بهشت راه یافته است.

ابن‌ سینا به کتابخانه‌ای راه یافت که اتاق‌های بسیار داشت. در هر اتاق کتاب‌های یکی از شاخه‌های دانش را در صندوق‌هایی گذاشته بودند. نام کتاب‌ها در فهرست‌های جداگانه آمده بود. ابن‌ سینا کتاب‌هایی را در آن‌جا یافت که مردم نام آن‌ها را نشنیده بودند و خود نیز تا کنون آن‌ها را ندیده بود. ابن‌ سینا آن کتاب‌ها را به دقت خواند و جایگاه علمی هر دانشمند را شناخت.

ابن‌ سینا و ایران باستان

ابن‌ سینا کتاب‌های دانشمندان گندی‌شاپور را خوانده بود، همان دانشگاهی که در دوره‌ی ساسانیان به اوج رسید. یکی از آن دانشمندان، شاپور پسر ‌سهل کوسج بود که کتابی ارزشمند قراباذین را نوشته بود. این کتاب راهنمای ساختن دارو در بیمارستان گندی‌شاپور و دیگر بیمارستان‌های دوره‌ی اسلامی بود. این کتاب بیش از ۳۰۰ سال (تا میانه‌ی سده‌ی ششم هجری) مهم‌ترین کتاب مرجع داروسازی به شمار می‌رفت.

بیشتر بخش داروسازی کتاب قانون ابن‌ سینا بر پایه‌ی کتاب داروسازی شاپور است. او از دیگر دانشمندان گندی‌شاپوری مانند ماسرجویه، بختیشوع و یوحنا پسر سرابیون نیز یاد کرده است. به کوشش او بود که دانش پزشکان گندی‌شاپوری ماندگار شد و از راه کتاب قانون فی طب به دست ما رسید. ابن‌ سینا مانند هر دانشمند برجسته‌ای از اندیشه‌ی دانشمندان پیش از خود بهره می‌گرفت و نوآوری‌های خود را نیز داشت.

سخن پور سینا: «رویدادهایی که برای من پیش آمد و گرفتاریهای و دردسرهایی که به سوی من یورش آوردند، اگر بر کو ههای بزرگ و استوار فرود میآمدند، از هم میپاشیدند و بر زمین فرو می‌ریختند.»

ابن‌ سینا
ابن‌ سینا

ابن سینا، اوج پزشکی پیشینیان

نویسنده: حسن سالاری
ویراستار علمی: یونس کرامتی
ناشر: محراب قلم، ۱۳۹۲

از پایگاه ناشر خریداری کنید

نمونه‌ی صفحات این کتاب را ببینید

One comment

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *