اخترشناسی و فضا
تاریخ علم علمی کودک و نوجوان

اخترشناسی و فضا را با مجله‌های فضایی بیاموزید

اخترشناسی و فضا یا همان دانش نجوم از موضوع‌های جالب برای کودکان و نوجوانان است. مجموعه‌ کتاب‌های اخترشناسی و فضا می‌تواند پاسخی مناسب به این نیاز باشد. این کتاب‌ها به مفاهیم پایه و اطلاعات ضروری نجوم پرداخته است. معرفی اخترشناسان بزرگ جهان در کنار معرفی مفاهیم اخترشناسی از ویژگی‌های این کتاب‌هاست. مترجمان در صفحه‌ی ۳۰ هر یک از کتاب‌ها یکی از اخترشناسان معاصر ایران را نیز معرفی کرده‌اند. ساختار این کتاب‌ها شبیه مجله‌ای رنگارنگ و پر از تصویر است.

محتوای پایه در ساختار مجله

مجموعه‌ی اخترشناسی و فضا در پنج جلد و هر جلد در ۳۲ صفحه به معرفی مفاهیم پایه درباره‌ی اخترشناسی و فضا می‌پردازد. متن هر کتاب ساختار چند تکه (غیرخطی) دارد که با عکس‌ها و نمودارهایی جذاب و آموزنده همراهی می‌شود. معرفی یک بانوی دانشمند مرتبط با موضوع هر کتاب و معرفی یک آزمایش (کار عملی) مرتبط با اخترشناسی از بخش‌های پیوستی هر کتاب است. مترجمان مطلبی به اندازه‌ی یک صفحه به کتاب افزوده‌اند و در آن به معرفی یک اخترشناس، فضانورد، مهندس یا ریاضی‌دان ایرانی مرتبط با فضا پرداخته‌اند.

در کتاب‌های اخترشناسی و فضا با انبوهی از اطلاعات نجومی روبه‌رو نمی‌شویم. چکیده‌ی دانستنی‌هایی که در این کتاب‌ها آمده، چنین است:

  • تفاوت دیدگاه اخترشناسان باستانی با اخترشناسان امروزی درباره‌ی جایگاه زمین در کیهان
  • سیاره‌ها، ستاره‌ها، ساختمان خورشید، سیاره‌های کوتوله، سیارک‌ها، شهاب‌ها و دنباله‌دارها
  • معرفی انواع تلسکوپ (نوری شکستی، نوری بازتابی، رادیویی و فضایی) و کارایی و کارکرد آن‌ها
  • معرفی اخترشناسان بزرگ از بطلمیوس و هوپاتیا تا گالیله و کپلر و اخترشناسان امروزی
  • تپ‌اخترها، ماده‌ی میان‌ستاره‌ای، سیاه‌چاله‌ها، سحابی‌ها و هم‌جوشی هسته‌ای
  • قانون‌های نیوتن، قانون‌های کپلر، اتمسفر و نقش آن در جذب تابش‌ها و گرمایش جهانی
  • معرفی رصدهاخانه‌های فضایی، ایستگاه فضایی و سفر کاوشگرها به سیاره‌های دیگر

متن کتاب به صورت پاراگراف‌هایی کوچک و جمله‌هایی کوتاه نوشته شده است. برخی اطلاعات درون کادرهایی کوچک و برخی در کنار تصویرها آمده است. این شیوه‌ی نوشتن برای خوانندگانی که حوصله‌ی متن‌های طولانی را ندارند، بسیار مناسب است. هنگام ورق‌زدن هر کتاب احساس می‌کنید با مجله‌ای روبه‌رو هستید که اطلاعات و تصویرهایی جذاب را در کنار هم پیش چشم شما می‌گذارد. هنوز خواندن بخشی از متن به درازا نکشیده است که چشم شما به تکه‌ای دیگر از اطلاعات برخورد می‌کند. شما می‌توانید هر تکه را مستقل از تکه‌های دیگر و با ترتیبی که خودتان می‌پسندید، بخوانید. با این همه، هر کتاب خط سیر مشخصی را نیز دنبال می‌کند.

دانش و دانشمندان

یکی از جلدهای این مجموعه به تاریخ اخترشناسی اختصاص یافته است. در این جلد با نگاه اخترشناسان باستانی به کیهان آشنا می‌شویم و تا زمان اخترشناسان امروزی جلو می‌آییم و تحول نگاه انسان به کیهان را در پس اندیشه‌های کوپرنیک و دادگاه گالیله، نظاره‌ می‌کنیم. از ویژگی‌های این تاریخ فشرده‌ی اخترشناسی این است که به معرفی بانوان اخترشناس توجه بیش‌تری شده است. حدود دو صفحه از کتاب به معرفی هوپاتیا (۳۷۰-۴۲۵م) اختصاص یافته است‌‌؛ همان بانویی که در راه اندیشه‌های علمی خود کشته شد. کارولین هرشل، هنریتا سوان لویت، مارگارت گیلر و ساندارا فابر از دیگر بانوان اخترشناسی هستند که در این کتاب معرفی شده‌اند.

نگاه ویژه به معرفی اخترشناسان بزرگ در کنار معرفی مفاهیم اخترشناسی در همه‌ی کتاب‌های این مجموعه به چشم می‌خورد. در کتاب اخترشناسان و تلسکوپ‌ها، همچنان‌که از نام این کتاب نیز برمی‌آید، هم با انواع تلسکوپ و چگونگی کارکرد آن‌ها آشنا می‌شویم و هم با اخترشناسانی که در ساخت تلسکوپ‌ها و بر پایی رصدخانه‌ها نقشی چشمگیر داشتند. آمیختن علم و تاریخ علم یا گنجاندن دانش و دانشمندان در یک جا، از نوآوری‌های نویسندگان این کتاب‌هاست. این ساختار و این چینش مطالب با واقعیت علم نیز بسیار سازگارتر است. دانستنی‌ها و مفاهیم علمی در کنار دانشمندان و پدیدآورندگان دانش با دانشی که فراهم می‌آورند، معنا پیدا می‌کنند.

دانشمندان ایرانی

مترجمان کتاب نیز نگاهی ویژه به تاریخ اخترشناسی و معرفی دانشمندان ایرانی داشته‌اند. در کتاب تاریخ اخترشناسی مطلبی با عنوان «اخترشناسان ایرانی» به کتاب افزوده شده است. در این‌جا سه اخترشناس بزرگ ایرانی معرفی شده‌اند: بِزیست پسر فیروزان که در پایه‌گذاری زیج‌های دوره‌ی اسلامی نقش داشت؛ صوفی رازی که کتاب صورالکواکب را درباره‌ی صورت‌های فلکی نوشت و حامد خُجندی که رصدخانه‌ای در نزدیکی ری ساخت. مترجمان با حذف یکی از تصویرهای غیرضروری کتاب اصلی، جایی برای افزودن این مطلب فراهم کرده‌اند.

معرفی اخترشناسان ایرانی فقط به افزودن یک مطلب درباره‌ی اخترشناسان قدیمی ایران محدود نمی‌شود. مترجمان در صفحه‌ی ۳۰ هر یک از جلدهای این مجموعه یکی از اخترشناسان معاصر ایران را معرفی کرده‌اند. در کتاب تاریخ اخترشناسی با یوسف ثبوتی آشنا می‌شویم که پس از تحصیل در دانشگاه‌های بزرگ جهان به ایران بازگشت و رصدخانه‌ی پژوهشی و دوره‌ی دکترای فیزیک و اخترشناسی را راه‌اندازی کرد. در کتاب اخترشناسان و تلسکوپ‌ها با بهرام مبشر آشنا می‌شویم که سال‌ها به عنوان کارشناس تلسکوپ هابل به رصد پرداخته است.

در کتاب منظومه‌ی خورشیدی با فیروز نادری آشنا می‌شویم که برنامه‌های کاوش در سیاره‌ها، به‌ویژه مریخ، را برنامه‌ریزی می‌کند. در کتاب فضاپیمایی به نام زمین به ابوالقاسم غفاری، ریاضی‌دان بزرگ ایرانی آشنا می‌شویم که در تعیین مسیر آپولو، فضاپیمایی که انسان را به ماه رساند، نقشی چشمگیر داشت. در کتاب کاوش در فضا با انوشه انصاری، نخستین ایرانی فضانورد، آشنا می‌شویم. افزودن این مطالب به کتاب‌ها بر جذابیت آن‌ها افزوده است. مترجمان به ساختار کتاب اصلی آسیب نزده‌اند و در همه جا مشخص کرده‌اند که چه مطالبی را به کتاب افزوده‌اند.

مجموعه‌ی اخترشناسی و فضا

منظومه‌ی خورشیدی، نویسنده: لی.زا ایی. گریت‌هاوس، مترجم: حسن سالاری
کاوش در فضا، نویسنده: کانی یانکوفسکی، مترجم: سلیمان فرهادیان
تاریخ اخترشناسی، نویسنده: لیزا ایی. گریت‌هاوس، مترجم: حسن سالاری
فضاپیمایی به نام زمین، جینا دل فوکو، مترجم سلیمان فرهادیان
اخترشناسان و تلسکوپ‌ها، کانی یانکوفسکی، مترجم: سلیمان فرهادیان

ناشر: نوای مدرسه، از پایگاه ناشر خریداری کنید

نمونه‌ی صفحات را ببینید

2 comments

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *