اسطوره‌های ایرانی
تاریخ ایران معرفی کتاب

اسطوره‌های ایرانی در یک کتاب جمع شده‌اند

اسطوره‌های ایرانی را تا چه اندازه می‌شناسید؟ پیشدادیان که بودند، از کیومرث، تهمورث و جمشید چه می‌دانید؟ نبرد کاوه و فریدون با ضحاک چگونه بود؟ پهلوانان کهن ایران، نریمان و زال و رستم را می‌شناسید؟ کیانیان که بودند؟ از نبردهای ایران و توران چه می‌دانید؟ از آرش کمانگیر چه می‌دانید؟ زردشت در چه دوره‌ای می‌زیست؟ اوستا، زند و پا زند چیست؟ اندیشه‌‌های اصلی زردشت چیست؟

بی‌گمان برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها باید ده‌ها کتاب قطور را خواند و بررسی کرد. خواندن چنین کتاب‌هایی که اغلب به زبان تخصصی نوشته شده‌اند، به سال‌ها زمان نیاز دارد. خوشبختانه برخی از پژوهشگران کشورهان دستاورد سال‌ها کار پژوهشی و بررسی ده‌ها کتاب تخصصی را در کتاب‌هایی با حجم اندک و زبانی ساده برای خوانندگان عمومی فراهم کرده‌اند. کتاب تاریخ اساطیری ایران، نوشته‌ی عسکر بهرامی یکی از این کتاب‌هاست.

تاریخ اسطوره‌ای یا روایی

در بیش‌تر تمدن‌های کهن با دو نوع تاریخ روبه‌رو هستیم. یکی تاریخ رسمی مکتوب است که تاریخ‌نگاران هر دوره‌ای نوشته‌اند. این تاریخ گزارش رویدادهای واقعی است که شواهد ملموس تاریخی یا باستان‌شناسی برای آن‌ها وجود دارد. برای مثال، یکی از نویسندگانی که در سپاه روم حضور داشته، تاریخ جنگ‌های روم و ایران را نوشته است.

نوع دیگری از تاریخ وجود دارد که تاریخ روایی نامیده می‌شود. این نوع تاریخ به صورت شفاهی از نسلی به نسلی دیگر انتقال یافته است. این نوع تاریخ سرانجام در یک دوره‌ی تاریخی به صورت نوشتاری ثبت و ضبط شده است. برای این نوع تاریخ شواهد ملموس تاریخی یا باستان‌شناسی وجود ندارد یا بسیار ناچیز است. این تاریخ سرشار از شخصیت‌ها و رویدادهای نامعمول است. به چنین تاریخی اسطوره‌ای نیز می‌گویند.

تاریخ روایی ایران سرشار از اسطوره‌های شگفت‌انگیز است. اسطوره‌ها روایت‌هایی از شخصیت‌های شگفت هستند که با رویدادهایی شگفت مرتبط می‌شوند. این رویدادها  به صورتی متفاوت از رویدادهای عادی زمان ما رخ می‌دهند و اغلب به آغاز و انجام جهان مربوط می‌شوند. برای شناخت اندیشه‌ی ایرانی در کنار تاریخ رسمی باید به تاریخ روایی یعنی اسطوره‌ها نیز توجه داشت.

از آفرینش تا بازسازی جهان

کتاب تاریخ اساطیری ایران گزارشی از آغاز تا انجام جهان بر پایه‌ی اندیشه‌ی ایرانی است. این کتاب در شش فصل نوشته شده است. متن اصلی آن بیش از ۱۰۰ صفحه نیست. کتاب با پیش‌گفتاری درباره‌ی محتوای کتاب آغاز می‌شود و با معرفی منابع و نمایه به پایان می‌رسد. فصل‌های کتاب عبارت‌اند از:

  1. آفرینش
  2. پیشدادیان و تشکیل حکومت
  3. عصر پهلوانان
  4. کیانیان و اوج عصر پهلوانان
  5. زردشت و دین او
  6. بازسازی جهان

این کتاب اسطوره‌های ایرانی را به زبانی ساده و مستند به شما معرفی می‌کند. شما ممکن است درباره‌ی اسطوره‌های ایرانی چیزهایی شنیده یا در شبکه‌های اجتماعی خوانده باشید. اما بیش‌تر این شنیده‌ها و نوشته‌ها با مطالب نادرست آمیخته‌اند. اسطوره‌های ایرانی را به صورت مستند و بر پایه‌ی منابع اصیل در این کتاب می‌خوانید.

نوآوری‌های نویسنده

از نوآوری‌های نویسنده این است که منابع تاریخ روایی را معرفی کرده است. او که در زمینه‌ی زبان‌های باستانی تخصص دارد، این منابع را نه فقط در بخش پایانی کتاب بلکه در جای جای متن و به فراخور محتوا معرفی کرده است. افزون بر این، پژوهشگران برجسته‌ی تاریخ روایی ایران را نیز معرفی کرده است. بنابراین، با این کتاب هم تاریخ روایی را به صورتی مستند می‌شناسیم و هم با منابعی برای پژوهش بیش‌تر آشنا می‌شویم.

نویسنده کوشیده است گزارشی ساده و روان از باورهای کهن ایرانی فراهم کند. هدف او جانبداری از اندیشه و باوری یا رد اندیشه و باور دیگر نیست. نوشته‌ی او گزارش توصیفی از اسطوره‌ها و باورهای کهن ایرانی است. او می‌خواهد شناخت درستی از آن‌ها به خوانندگان بدهد، بی آن‌که درباره‌ی درستی یا نادرستی باورها سخن بگوید. به کتاب‌هایی با چنین ساختار گزارشی و مستند، در موضوع‌های گوناگون نیاز داریم.

نمونه از نگارش نویسنده

«با باور ایرانیان باستان روزی که فریدون جهان را از وجود ضحاک آسوده ساخت، روز شانزدهم مهرماه بود. آنان از آن روزگار خاطره‌ی این پیروزی را جشن گرفتند و بنا به سنت دیرینه در گاهشماری ایرانی، آن را مهرگان نامیدند. بدین ترتیب می‌توان دید که دومین جشن مهم ایرانی در ارتباط با یک پیروزی ملی بزرگ و پادشاهی مهم در تاریخ ایران شکل گرفته است.» ص۴۲

تاریخ اساطیری ایران
تاریخ اساطیری ایران نوشته‌ی عسکر بهرامی

تاریخ اساطیری ایران

نویسنده: عسکر بهرامی
تعداد صفحات: ۱۲۰
ناشر: ققنوس، چاپ دوم ۱۳۹۵

«اسطوره واژه‌ای عربی است که به فارسی راه یافته و در اصل به معنای روایتی است که اساس واقعی و تاریخی ندارد. اما در این باره که چه نوع روایت‌هایی را اسطوره می‌گویند، صاحب‌نظران تعریف‌های متعدد و گوناگونی ارائه کرده‌اند. برخی آن را در برگیرنده باورهای مقدس انسان در مرحله خاصی از تطورات اجتماعی می‌دانند که در عصر جوامع به اصطلاح ابتدایی شکل می‌گیرد و برای همگان باوری مقدس پیدا می‌کند.»

کتاب را از پایگاه ناشر خریداری کنید

نسخه‌ی الکترونیک کتاب را دریافت کنید

salarketab