تخریب جنگل
دانلود کتاب

تخریب جنگل‌های گرگان با دینامیت روس‌ها

تخریب جنگل‌ با دینامیت در جریان جنگ جهانی دوم به دست سربازان روس رخ داد. در شهریور ۱۳۲۰ش نیروهای متفقین (سربازان انگلستان و شوروی سابق) به بهانه‌ی رویارویی با ارتش آلمان کشور ما ایران را اشغال کردند. نیروهای شوروی سابق که به نام ارتش سرخ شناخته می‌شد، سراسر شمال ایران را به زیر چکمه‌های خود لگدکوب کردند و افزون بر غارت مردم و محروم کردن آن‌ها از امکانات درمانی، بخش چشمگیری از منابع طبیعی این منطقه از ایران را برای آسایش نیروهای خود نابود کردند. از جمله، جنگل‌های منطقه‌ی گرگان از یورش این اشغالگران آسیب بسیار دید.

ریشه‌کنی با دینامیت

با آغاز فصل سرما در آذر ۱۳۲۰ش نیروهای شوروی سابق برای سوخت زمستانی به قطع درختان جنگلی در شمال ایران به ویژه منطقه‌ی گرگان پرداختند. آن‌ها نخست چوب و تراورس شرکت سهامی چوب ایران را غارت کردند و سپس به قطع درختان جنگل روی آوردند. اداره‌ی کشاورزی گرگان گزارش می‌دهد که قطع درختان جنگل قُرُق گرگان تا مهر ۱۳۲۱ش به ۳۳۰۰۰ اصله رسید و بخشی از جنگل به طور کامل نابود شد. در جنگل غرب گرگان نیز ۳۰۰۰۰ متر مربع جنگل را نابود کردند.

بر پایه‌ی صورت‌جلسه‌ی فرمانداری گرگان، میان سال‌های ۱۳۲۲-۱۳۲۳ش بیش از یک هزار تُن هیزم از جنگل‌های گرگان برای مصرف سوخت نیروهای اشغالگر شوروی حمل شد، بدون آن‌که هزینه‌ای در برابر آن بپردازند. هنگامی‌که آن‌ها با اعتراض اداره‌ی کشاورزی روبه‌رو شدند چنین پاسخ دادند: «ما هر کاری که می‌خواهیم می‌کنیم و به شما هیچ کاری نداریم.» آن‌ها برای خط تلگراف و راه‌سازی نیز به قطع درختان می‌پرداختند و درختان کهنسال را با دینامیت ریشه‌کن می‌کردند. (ص۴۵-۴۷)

اشغال و آشوب

این کتاب بر پایه‌ی اسناد به جای مانده از آن دوره در ۱۰ فصل نوشته شده است. این کتاب با چگونگی اشغال مازندران و گرگان توسط ارتش سرخ آغاز می‌شود. سپس به زندگی مردم در دوران اشغال که همراه با قحطی و بیماری بود، می‌پردازد. فصل‌های بعدی به پی‌آمدهای حضور درازمدت روس‌ها در ایران اختصاص دارد. چگونگی شکل‌گیری حزب توده و قدرت گرفتن آن در شمال ایران، درگیری میان احزاب و خروج نظامیان ارتش سرخ از ایران از دیگر موضوع‌های اصلی این کتاب پژوهشی و مبتنی بر اسناد است.

نویسنده‌ی این کتاب تاریخ‌پژوهی است که بیش‌تر وقت خود را صرف پژوهش در تاریخ محلی شمال ایران بر پایه‌ی اسناد کرده است. او در این کتاب اندکی فراتر از اشغال شمال ایران به دست روس‌ها پیش رفته و کوشیده وضعیت اجتماعی این منطقه را در دوره‌ی زمانی تعریف شده، بازنمایی کند. همین ویژگی سبب شده که احساس شود نویسنده در جاهایی از موضوع اصلی بیرون رفته و به نظر برسد که برخی فصل‌ها ارتباط مستقیم با اشغال ندارد. پیوست‌های این کتاب نیز بیش از پیش از موضوع اصلی کتاب فاصله می‌گیرد. با این همه، این کتاب تاریخ زنده‌ی شمال ایران در دورانی سخت است که روس‌ها برای مردم ما به همراه آوردند.

دانلود کنید

روزگار بی‌قراری، مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ (۱۳۲۰-۱۳۲۵)
نویسنده: مصطفی نوری
تهران: سازمان اسناد و کتابخانه‌ی ملی ایران، ۱۳۹۳

دانلود کتاب

مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ
مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ

 

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab