شخصیت‌ها علمی

تفضلی و تاریخ ادبیات ایران باستان

احمد تفضلی (۱۳۱۶- ۱۳۷۵) استاد زبان‌های باستانی در دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران بود. او جدا از تبحر در زبان فارسی با زبان عربی به‌‌ خوبی آشنا بود. به زبان‌های انگلیسی، فرانسه و آلمانی تسلط کامل داشت. زبان روسی را نیز به اندازه‌ای که در مطالعاتش به آن نیاز داشت، می‌دانست. وی هوشی سرشار، تحصیلاتی درخشان، تربیت علمی، مطالعاتی گسترده و دقت و پشتکاری چشمگیر داشت. او دانشمندی به معنای واقعی بود و برای سه اثر خود از جمله کتاب «تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام» جایزه‌ی کتاب سال را دریافت کرد.

زندگی تفضلی

احمد تفضلی در ۱۶ آذرماه ۱۳۱۶ در اصفهان به دنیا آمد. او دوران دبستان و دبیرستان را در تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دبیرستان دارالفنون در سال ۱۳۳۵ گرفت. دوره‌ی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را در سال ۱۳۳۸ در دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران با رتبه‌ی اول به پایان رساند. او در همان سال دوره‌ی دکتری زبان و ادبیات فارسی را در همان دانشگاه آغاز کرد.

تفضلی در سال ۱۳۴۰ وارد دوره‌ی کارشناسی ارشد مدرسه‌ی زبان‌های شرقی دانشگاه لندن شد. در سال ۱۳۴۴ این دوره را با موفقیت به پایان رساند. او در سال ۱۳۴۵ درجه‌ی دکتری در زبان‌های باستانی را از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران دریافت کرد(موضوع پایان‌نامه: تصحیح و ترجمه‌ی سوتکرنسک و ورشت مانسرنسک از دینکرد و سنجش این دو نسک با متن‌های اوستایی، به راهنمایی دکتر صادق کیا).

تفضلی از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۵ در استخدام اداره‌ی فرهنگ عامه (از ادارات وزارت فرهنگ و هنر سابق) بود. از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ به عنوان پژوهشگر در بنیاد فرهنگ ایران به مدیریت پرویز ناتل خانلری به خدمت مشغول بود. تفضلی از سال ۱۳۴۷ با سمت استادیار فرهنگ و زبان‌های باستانی به طور رسمی به هیئت علمی دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران پیوست. در سال ۱۳۵۲ به رتبه‌ی دانشیاری و در سال ۱۳۵۷ به رتبه‌ی استادی نائل شد

کارنامهی تفضلی

الف. کتاب‌ها

۱٫ واژه‌نامه‌ی کتاب پهلوی مینوی خرد، ۱۳۴۸

۲٫ ترجمه‌ی کتاب پهلوی مینوی خرد، ۱۳۵۴

۳٫ ترجمه و تحقیق جلد اول کتاب نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان (نوشته‌ی کریستین‌سن)، با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱۳۶۴

۴٫ ترجمه و تحقیق جلد دوم کتاب نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان (نوشته‌ی کریستین‌سن)، با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱۳۶۸

۵٫ ترجمه‌ی کتاب شناخت اساطیر ایران (نوشته‌ی هینلز)، با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱۳۶۸

۶٫ اسطوره‌‌ی زندگی زردشت، با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱۳۷۰

۷٫ زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن، با هم‌کاری ژاله آموزگار، ۱۳۷۳

۸٫ ترجمه و تحقیق کتاب پهلوی گزیده‌های زادسپرم به فرانسه با هم‌کاری فیلیپ ژینیو، ۱۹۹۳

۹٫ تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام (پس از درگذشتش به کوشش ژاله آموزگار انتشار یافت)، ۱۳۷۶

۱۰٫ یادنامه‌ی دومناش، گردآوری با هم‌کاری فیلیپ ژینیو، ۱۹۷۴

۱۱٫ یکی قطره باران، جشن‌نامه‌ی استاد زریاب خویی، ۱۳۷۰

ب. مقاله‌ها

از احمد تفضلی تاکنون پنجاه و سه مقاله به زبان فارسی در دانشنامه‌ی ایران و اسلام، دایره المعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه‌ی جهان اسلام و در نشریات معتبر علمی و جشن‌نامه‌ها و یادنامه‌های دانشمندان منتشر شده است. هم‌چنین از وی هشتاد و سه مقاله به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی در نشریات معتبر خارجی هم‌چون مجله‌ی آسیایی، مجموعه‌ی شرق‌شناسی، مطالعات ایرانی، مطالعات ایرانی، دانشنامه‌ی ایرانیکا و در مجموعه‌ها و یادنامه‌های ایران‌شناسان بزرگ به چاپ رسیده است. از وی پانزده نقد کتاب به زبان فارسی، دو نقد کتاب به زبان انگلیسی در BSOAS در ۱۹۷۳ و ۱۹۷۴ و یک نقد به زبان فرانسه در مجله‌ی مطالعات ایرانی در ۱۹۹۲ به چاپ رسیده است.

پ. همایش‌های علمی

دکتر احمد تفضلی عضو چند مجمع علمی داخلی و خارجی بود و در دوران خدمات علمی و دانشگاهی خود علاوه بر شرکت در کنگره‌ها و نشست‌های ایران‌شناسی، چندبار نیز به دعوت دانشگاه‌های معتبر خارجی برای سخنرانی و هم ‌ چنین تدریس به کشورهای دیگر دعوت شد:

در تابستان ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴ به دعوت دانشگاه کپنهاک به دانمارک، در پاییز ۱۳۶۷ به دعوت دانشگاه توکیو به ژاپن، در اسفند ۱۳۷۰ و فروردین ۱۳۷۱ به دعوت مدرسه‌ی مطالعات عالی دانشگاه سوربون پاریس به فرانسه، در تابستان ۱۳۷۱ به دعوت دانشگاه پکن به چین، در تابستان ۱۳۷۳ به دعوت دانشگاه سن پترزبورگ به روسیه و در اسفند ۱۳۷۴ و فروردین ۱۳۷۵ به دعوت دانشگاه هاروارد به امریکا.

ت. جایزه‌ها

به آثار و فعالیت‌های علمی استاد تفضلی جایزه و تقدیرنامه‌هایی اهدا شده که عبارتند از:

۱٫ مدال درجه اول فرهنگ، ۱۳۳۵

۲٫ جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه و تحقیق کتاب نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان، ۱۳۷۰

۳٫ جایزه‌ی کتاب برگزیده دانشگاه‌های کشور برای همان کتاب، ۱۳۷۰

۴٫ جایزه‌ی گیرشمن از فرهنگستان کتیبه‌ها و ادبیات فرانسه (یکی از پنج فرهنگستان تشکیل دهنده‌ی انستیتوی فرانسه)، اسفند ۱۳۷۲/ مارس ۱۹۹۴ (این نخستین‌بار بود که این فرهنگستان از دانشمندی ایرانی قدردانی کرد)

۵٫ جایزه‌ی کتاب سال بین المللی جمهوری اسلامی ایران برای ترجمه‌ی گزیده‌های زادسپرم به زبان فرانسه، ۱۳۷۴

۶٫ اهدای دکتری افتخاری ایران‌شناسی دانشگاه دولتی سن پترزبورگ، شهریور۱۳۷۵ (او نخستین استاد از کشورهای شرقی بود که موفق به دریافت این درجه‌ی علمی شد)

۷٫ جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای تالیف کتاب تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، ۱۳۷۷

منبع:

تفضلی، احمد، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، ۱۳۷۶

معرفی این کتاب را در مجله‌ی ایران‌شناسی بخوانید

تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام
تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام

(خرید این کتاب از شهرکتاب)


دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته‌های سالارکتاب را بخوانید و به دوستان خود پیشنهاد بدهید اما از کپی کردن و انتشار آن‌ها در سایت‌های دیگر بپرهیزید. این کار ناپسند را سرقت ادبی می‌نامند که سبب کاهش انگیزه برای تولید نوشته‌های اصیل می‌شود. سرقت ادبی پیگرد قانونی دارد و سبب کاهش رتبه‌ی سایت در موتورهای جست‌وجو به ویژه گوگل می‌شود.