خوارزمی بنیان‌گذار جبر
آموزش و پرورش تاریخ علم

خوارزمی شما را با جبر آشنا می‌کند

خوارزمی معلم همه‌ی معلمان ریاضی است. او با نگارش کتاب «جبر و مقابله» شاخه‌ی جدیدی را در ریاضیات بنیان نهاد که امروزه به نام جبر شناخته می‌شود. هم‌چنین کتابی در «حساب هندی» نوشت و شیوه‌ی عددنویسی هندی را به جهانیان آموزش داد. این شیوه که تا پیش از روزگار خوارزمی فقط در هند رواج داشت، اکنون در مدرسه‌های سراسر جهان به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود.

با این‌که دانشمندان ایران نقشی چشمگیر در پیشرفت علم داشته‌اند، نوجوانان ایرانی آشنایی اندکی با این ستاره‌های درخشان آسمان علم دارند. بخشی از این کم‌آگاهی به کمبود کتاب‌های مناسب در زمینه‌ معرفی این دانشمندان و دستاوردهای بزرگ ایشان باز می‌گردد. مجموعه کتاب‌های «درکلاس درس دانشمندان» می‌کوشد دانش‌آموزان (همچنین، معلمان و علاقه‌مندان تاریخ علم) را با روشی نو با دانشمندان ایران آشنا کند. در کلاس درس خوارزمی نخستین کتاب از این مجموعه است.

ساختار کتاب

در کلاس درس خوارزمی شما را با اصول دانش جبر چنان‌که خوارزمی آموزش داد، آشنا می‌کند. این کتاب بازنویسی بخش‌هایی از کتاب جبر و مقابله‌ نوشته‌ی این ریاضی‌دان بزرگ ایرانی است. دانش‌آموزان دبیرستانی با خواندن این کتاب و انجام تمرین‌های آن می‌آموزند که خوارزمی چگونه یک معادله جبری را حل می‌کرد. شگفت‌انگیز است که‎ ما هنوز برخی معادله‌ها را به شیوه او حل می‌کنیم.

این کتاب دو بخش اصلی دارد. بخش نخست معرفی خوارزمی است. او که بود، در کجا به دنیا آمد و رویدادهای مهم زندگی او چیست.‎ در این بخش آثار مهم خوارزمی معرفی شده است. می‌خوانیم که او کتاب حساب را نوشت و عددنویسی با رقم‌های هندی (۰ تا ۹) را آموزش داد. اروپایی‌ها با ترجمه‌ی کتاب حساب خوارزمی به این شیوه‌ی عددنویسی آشنا شدند. چون کتاب خوارزمی به زبان عربی نوشته شده بود، آن‌ها را عددهای عربی نامیدند.

بخش دوم در هفت درس تنظیم شده است و خواننده با خواندن این درس‌ها و انجام تمرین‌ها‎، جبر را می‌آموزد. مثال‌ها و تمرین‌های این کتاب از کتاب جبر و مقابله‌ است. گویی دانش‌آموز در کلاس درس خوارزمی حاضر است ‎و از خود استاد و بنیان‌گذار جبر، حساب جبر را می‌آموزد‎. در درس یکم، روش‌هی مختلف عددنویسی مقایسه شده است. در درس دوم با نسبت و تناسب آموزش داده می‌شود. در درس‌های بعدی معادله‌های جبری معرفی می‌شود.

محتوای کتاب

هرچند‎ دانش جبر پیشرفت کرده و بهتر و ساده‌تر شده است، اما اصول این دانش را خوارزمی بنیان‌گذاری کرد. این کتاب می‌خواهد به صورت عملی نشان بدهد که جبر چگونه آغاز شد‎ و چه بخش‌هایی از آن همچنان به همان صورت ماندگار شده است. این کتاب شما را با روش آموزشی خوارزمی آشنا می‌کند و نشان می‌دهد چه بخش‌هایی از از دانش امروزی ما برگرفته از کوشش‌های این دانشمندان ایرانی است.

نویسنده برای نگارش در کلاس درس خوارزمی از دو کتاب ارزشمند بهره برده‌ است. یکی ترجمه متن اصلی کتاب به زبان فارسی است که به کوشش زنده‌یاد حسین خدیوجم انجام شده است. دیگری، بازنویسی متن کتاب به زبان امروزی ریاضی است که یونس کرامتی انجام داده است. آقای کرامتی ویرایش علمی کتاب را نیز انجام داده است و یکی از دبیران ریاضی، آقای هاشمی موسوی، مشاور آموزشی بوده است.

یکی از درس‌های کتاب در کلاس درس خوارزمی را دریافت کنید

چنین گفت خوارزمی

«دانشمندان روزگاران گذشته و خردمندان ملت‌های پیشین پیوسته سرگرم نگارش و تألیف بوده‌اند. آنان به اندازه‌ی توان و دانش خود، برای آیندگان، در هر رشته‌ای از دانش، آثاری پدید آوردند، بدان امید که در سرای دیگر، پاداشی یابند و در این جهان نیز نام نیکی از آنان برجای ماند. نام نیکی که همه‌ی ثروت‌ها و پیرایه‌های مادی، با آن‌که با رنج بسیار به دست می‌آیند، در برابرش ناچیز است. شوق رسیدن به نام نیک است که رنج کشف رازهای دانش و سختی حل دشواری‌های علمی را بر دانشمند آسان می‌سازد.»

خوارزمی
در کلاس درس خوارزمی

در کلاس درس دانشمندان – در کلاس درس خوارزمی

نویسنده: حسن سالاری
ویراستار علمی: یونس کرامتی
ویراستار آموزشی: محمدرضا هاشمی موسومی
ناشر: مدرسه
سال نشر: ۱۳۹۰
تعداد صفحات: ۶۴ صفحه
برگزیده‌ی شورای کتاب کودک

کتاب را از پایگاه ناشر خریداری کنید

2 comments

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab