دلمه
خواندنی‌ها زندگی

دلمه شاهانه بخورید

دلمه را آشپزباشی ناصرالدین شاه چنین می‌پخته است: «برگ مو را جوشانیده نرم که شد قیمه (ریزه‌گوشت) و برنج خیس‌کرده و ادویه و زعفران زده و نعناع داغ نموده لای برگ گذارده و پیچیده چند دانه برگ در ته دیگ چیده و دلمه‌ها را روی آن چیده و دوری روی آن گذاره و سنگ روی دوری نهاده که باز نشود و آب ریخته بپزند.» دوری به عنوان در دیگ به کار می‌رفت.

ارزش غذایی

اگر نمی‌توانید دلمه را با گوشت چرخ‌کرده از آهن سرشار کنید، نگران نباشید. برگ تازه‌ی انگور سرشار از آهن است. در حالی‌که در هر ۱۰۰ گرم از میوه‌ی تازه‌ی انگور فقط ۰/۳۶ میلی‌گرم آهن وجود دارد، در هر ۱۰۰ گرم از برگ‌‌های تازه‌ی انگور ۲/۶۳ میلی‌گرم آهن وجود دارد، یعنی بیش از ۷ برابر! شما با افزودن حبوبات سرشار از پروتئین می‌توانید ارزش غذایی دلمه را بالاتر ببرید.

برگ‌های تازه‌ی انگور را می‌توان به عنوان سبزی‌خوردن مصرف کرد. برگ‌های انگور  برای فیبر (۱۱ گرم)، کلسیم، پتاسیم، منگنز، مواد ضداکسید، ویتامین‌های C  و E و آب نیز ارزش غذایی دارند. در بسیاری از کشورهای غرب آسیا و شرق مدیترانه، از جمله ارمنستان، ترکیه، سوریه، لبنان، مصر، الجزایر، آلبانی و یونان، برای ساختن غذایی به نام دُلمِه به کار می‌رود.

منبع:

آشپزباشی، میرزا علی اکبرخان، سفره اطعمه، تهران: ب‍ن‍ی‍اد ف‍ره‍ن‍گ‌ ای‍ران‌، ۱۳۵۳.

Lim, T.K., Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants, New York: Springer Science Business; Media, 2012

لغت‌نامه‌ی دهخدا

دلمه: از کلمه ترکی دُلمَق به معنی پر شدن و یا از دولدرمق به معنی پرکردن. (یادداشت مرحوم دهخدا). یک نوع طعام از برگ رز یا کلم برگ و یا بادنجان و خیار و فلفل سبز و جز آن که از گوشت قیمه کرده آن‌ها را آکنده باشند، سازند. (ناظم الاطباء)


One comment

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *