دهخدا
زندگی‌نامه معرفی کتاب

دهخدا و سرگذشت کتاب مرجع در ایران

دهخدا مهم‌ترین کتاب مرجع زبان و ادبیات فارسی را به نام لغت‌نامه پدید آورد. این کتاب شامل معنای واژه‌های فارسی و واژه‌های راه‌یافته به زبان فارسی است و درباره‌ی برخی موضوع‌ها، مقاله‌های کوتاه یا گسترده‌ای دارد. علی‌اکبر دهخدا (۱۲۵۸ -۱۳۳۴ش) بیش از ۴۰ سال از عمر خود را برای گردآوری مواد لغت‌نامه صرف کرد. بیش از ۱۲۴ پژوهشگر در ۶۴ سال کوشیدند تا آن مواد را برای چاپ آماده کنند.

دهخدا به روزگاری می‌زیست که دبستان به شکل امروزی در ایران وجود نداشت. کودکان در جاهایی به نام مکتب‌‌خانه آموزش می‌دیدند. آن‌ها روی زمین می‌نشستند و اغلب با چوب به شدت تنبیه می‌شدند. با همه‌ی سخت‌گیری‌ها به دلیل شیوه‌ی‌ نادرست آموزش، بیش از یک سال طول می‌کشید تا کودکان می‌توانستند الفبا را بیاموزند. در چنین وضعیتی، دهخدا چگونه توانست لغت‌نامه را پدید آورد؟

زندگی پر فراز و نشیب

کتاب علی‌اکبر دهخدا: سرگذشت کتاب مرجع در ایران، نوشته‌ی حسن سالاری، ما را با زندگی پر فراز و نشیب دهخدا آشنا می‌کند. دوره‌ی نوجوانی دهخدا با افزایش آگاهی ایرانیان از پیشرفت‌های کشورهای اروپایی همراه بود. این آگاهی برخی از مردم را برانگیخت تا پس از بررسی دلایل پیشرفت اروپایی‌ها، برای پیشرفت کشورشان گام بردند. این کوشش‌ها به جنبشی مشروطه انجامید که هدف آن ادراره‌ی کشور بر پایه‌ی قانون اساسی بود.

دهخدا با نوشتن مقاله‌هایی سیاسی به زبان طنز در روزنامه‌ی صوراسرافیل مردم را از نقشه‌های خودکامگان آگاه می‌ساخت. هنگامی‌که خودکامگان به رهبری محمدعلی شاه، مجلس شوراری ملی را به توپ بستند، دهخدا به فرانسه رفت. او در آن‌جا به نوشتن مقاله و انتشار روزنامه ادامه داد. پس از پیروزی آزادی‌خواهان بر محمدعلی شاه، دهخدا به عنوان نماینده‌ی مردم به مجلس شورای ملی رفت.

دهخدا از پیشگامان طنز و مقاله‌ی سیاسی در ایران به شمار می‌آید. برخی از شعرهایش از شاهکارهای ادبیات معاصر ایران به شما می‌آید. او لغت‌نامه را پدید آورد و ضرب المثل‌ها را در کتاب امثال و حکم گردآوری کرد. او از بنیان‌گذاران دانشگاه تهران و از نخستین استادان آن بود. او با این کارهایش به ما آموخت که معنای درست میهن‌دوستی همانا کوشش برای پیشرفت آن است.

سرگذشت کتاب مرجع

کتاب علی‌اکبر دهخدا: سرگذشت کتاب مرجع در ایران، فقط زندگی‌نامه‌ی دهخدا نیست. این کتاب شما را با انواع کتاب مرجع و اهمیت چنین کتاب‌هایی آشنا می‌کند. افزون بر این شما با پیشینه‌ی نوشتن کتاب مرجع در ایران آشنا می‌شوید. این کتاب شما را با دانشمندان بزرگی مانند سلیمان حییم آشنا می‌کند که فرهنگ دوزبانه انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی را نوشت. با دایره المعارف فارسی و دکتر غلامحسین مصاحب آشنا می‌شوید.

بخشی از متن کتاب: «کتاب مرجع به کتابی گفته می‌شود که برای به دست‌آوردن اطلاعات درباره‌ی موضوعی به آن مراجعه می‌شود، بی‌آن‌که نیاز باشد سراسر آن را مطالعه کنند. برخی از کتاب‌های مرجع که فرهنگ نامیده می‌شوند، واژه‌های یک زبان را با چگونگی تلفظ و معنی هر واژه به ما می‌گویند. برخی دیگر به نام دانشنامه، مقاله‌های کوتاه یا گسترده‌ای درباره‌ی جانوران، گیاهان، کشورها، مردمان سرشناس و موضوع‌های علمی و فناوری دارند.»

دهخدا
دهخدا و کتاب مرجع در ایران

علی‌اکبر دهخدا: سرگذشت کتاب مرجع در ایران

نویسنده: حسن سالاری
ویراستار: یونس کرامتی
ناشر: محراب قلم
رنگی در ۳۲ صفحه

سخن دهخدا: «همین‌که جوان‌ها خوب درس بخوانند، فرهنگ‌شان را بالا ببرند، بزرگ‌ترین پاداشی است که به زحمات من داده‌اند. آن‌ها بودند که به من این عشق را دادند که برای آن‌ها چون پدری دلسوز زحمت بکشم و کار کنم.»

 

نمونه‌ی صفحات این کتاب را ببینید

2 comments

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *