سلول
تاریخ علم کودک و نوجوان

شناخت سلول از هوک تا سلول بنیادی

سلول واحد سازنده‌ی پیکر جانداران است و بیش‌تر واکنش‌های زیستی جانداران در درون آن انجام می‌شود. کشف سلول و شناخت ساختار و کارکردهای آن به شناخت بهتر وضعیت سلامتی و بیماری انجامید. بهره‌گیری از سلول‌های بنیادی در درمان برخی بیماری‌ها، از دستاوردها بزرگ این شناخت است. کتاب آنتون وَن لون‌هوک: پیشگامان شناخت سلول ما را با سلول و سلول‌شناسان بزرگ آشنا می‌کند.

کشف سلول

آنتون وَن لِوِن‌هوک در هلند چشم به جهان گشود. پدرش سبدباف بود. او فرزندش را در کودکی به مدرسه فرستاد اما او نتوانست به دانشگاه برود. ون‌لونهوک نزد پارچه‌فروشی به کار پرداخت. در کنار این کارش، تراشیدن عدسی را آموخت و میکروسکوپ‌های ساده‌ای ساخت. او نخستین کسی بود که جانداران تک‌سلولی را مشاهده کرد.

سپس رابرت هوک، فیزیک‌دان انگلیسی، تکه‌ای از چوپ‌پنبه را زیر میکروسکوپ مشاهده کرد. چوب‌پنبه (بافت مرده‌ی گیاهی) زیر میکروسکوپ مانند ردیف‌هایی از جعبه‌های خالی دیده می‌شود. این جعبه‌ها هوک را به یاد اتاق‌های کوچک کشیش‌ها در صومعه انداخت. آن اتاق‌ها را سلولا می‌نامند. واژه‌ی سلول از همین‌جا گرفته شده است.

دویست سال بعد، سه دانشمند به نام‌های ماتیاس شلایدن، تئودور شوان و رودولف فیرخو، نشان دادند که همه‌ی جانداران از واحدهایی به نام سلول ساخته شده‌اند. گرگور مندل قانون‌های اصلی وراثت راکشف کرد. والتر فلمینگ تقسیم سلولی و یوهان فردریک میشر ماده‌ی ژنتیک را کشف کرد که امروزه آن را DNA می‌نامیم. این مولکول اطلاعات لازم برای زیستن را در خود دارد.

کوتاه و خواندنی

این کتاب یک از کتاب‌های مجموعه‌ی دانشوران دیروز و امروز است. هر یک از کتاب‌های این مجموعه در ۳۲ صفحه نوشته شده است. هر کتاب به معرفی دانشمندان بزرگ یکی از شاخه‌های علم می‌پردازد. یکی از این دانشمندان محور اصلی کتاب است و نامش در جایگاه عنوان اصلی کتاب آمده است.

متن اصلی کتاب به چند فصل دو تا چهار صفحه‌ای تقسیم شده است. در کنار متن اصلی، متن‌های کوتاه خواندنی و مرتبط با موضوع هر فصل آمده است. تصویرهای بسیاری این متن‌ها را همراهی می‌کنند. متن‌های کوتاه و تصویرهای بسیار این کتاب‌ها را به مجله‌ی تصویری تماشایی تبدیل کرده‌اند.

کتاب چند پیوست کوتاه اما بسیار سودمند دارد. یکی معرفی یکی از زمینه‌های پژوهش داغ مرتبط با موضوع کتاب است. این بخش نوعی معرفی مشاغل است. سپس یک کار آزمایشگاهی به خوانندگان پیشنهاد می‌شود که اغلب با مواد و ابزارهای ساده انجام‌پذیر است. مترجم یک گاهشمار (رویدادهای مهم) به کتاب افزوده که مهم‌ترین کشف‌ها درباره‌ی سلول در آن آمده است.

سلول
لون‌هوک: پیشگامان شناخت سلول

آنتون وَن لون‌هوک: پیشگامان شناخت سلول

نویسنده: الیزابت کرِگان
مترجم: حسن سالاری
ناشر: محراب قلم، چاپ سوم، ۱۳۹۶
این کتاب در کم‌تر از یک سال به چاپ سوم رسید.

کتاب را از پایگاه ناشر خریداری کنید

لغت‌نامه دهخدا

در زبان فارسی واژه‌ی یاخته را معادل سلول قرار داده‌اند. «یاخته: حجره، خانه، خمره، سلول: کوچک‌ترین واحد زنده بدن موجودات زنده که دارای دو قسمت مهم سیتوپلاسم و هسته می‌باشد.»

در شعر حسین جنت مکان به کار رفته است: انفرادی شده سلول به سلول تنم خود من در خود من در خود من زندانی‌ست

2 comments

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab