طبری
تاریخی شخصیت‌ها

طبری رشوه قبول نکرد

محمد بن جریر طبری (۲۲۴-۳۱۰ ق) از تاریخ‌نگاران، حدیث‌شناسان، مفسران و فقیهان نامدار ایران و جهان اسلام است. او که در آغاز سده‌ی سوم هجری در شهر آمل به دنیا آمد. پس از فراگیری پایه‌های دانش در ری و دیگر شهرهای مهم ایران به بغداد رفت تا بر دانش خود بیفزاید و دیگران را نیز از دانش خود بهره‌مند سازد. کتاب تاریخ الرسل و الملوک یا تاریخ الامم و الملوک معروف به تاریخ طبری یکی از منابع اصلی برای شناخت ایران ساسانی و دوره‌ی اسلامی است. داستانی که در پی می‌آید به گوشه‌ای از رفتار دوراندیشانه‌ی و زندگی پاک و بی‌پیرایه‌ی او اشاره دارد.

از انار تا سکه

محمد بن عبدالله وزیر، مقداری انار به عنوان پیشکش برای طبری فرستاد. طبری آن را پذیرفت و در میان همسایگان خود پخش کرد. چون زمانی از آن رویداد گذشت، وزیر زنبیلی را که در آن کیسه‌ای با ده‌هزار درهم بود، همراه نامه‌ای برای او فرستاد. وزیر در آن نامه از او درخواست کرده بود که آن هدیه را بپذیرد. سلیمان که واسطه‌ی رساندن هدیه بود گفته است که وزیر به من گفت: «اگر طبری هدیه را نپذیرفت، از او درخواست کن آن را در میان یاران و دوستانش که نیازمند هستند، پخش کند.»

سلیمان می‌گوید: کیسه را برداشتم و به در خانه‌ی طبری رفتم. به او پیغام دادم که از سوی وزیر برای او نامه‌ای آورده‌ام و اجازه‌ی ورود می‌خواهم. پس نامه‌ی وزیر را به او دادم. نامه را گرفت، اما از پذیرفتن درهم‌ها پرهیز کرد و گفت: «خدا او را بیامرزد، به او سلام برسان و بگو برای ما همان انار را بفرست.» گفتم: درهم‌ها را در میان کسانی که نیاز دارند پخش کن و هدیه‌ی وزیر را بازنفرست. گفت: «وزیر بهتر از من به حال مردمان آشناست. اگر می‌خواهد به نیازمندان بخششی کند، خود می‌تواند.»

سرنوشت طبری

بارها شنیده‌ایم که تاریخ را فاتحان می‌نویسند و آن را با دروغ آمیخته می‌کنند. اما کمتر برای شناخت تاریخ‌نگاران و منابع تاریخی می‌کوشیم. بررسی زندگی طبری نشان می‌دهد که او به صاحبان زر و زور وابسته نبود بلکه از سوی صاحبان زر و زور ستم دید. او زندگی خود را صرف خدمت به تاریخ کرد.

در تاریخ ابن‌اثیر آمده است که طبری را شبانه در خانه‌اش در بغداد به خاک سپردند، زیرا «نخست او را امامی و زان پس خداناباورش خواندند و در روز از خاک‌سپاری او جلوگیری کردند.» و ابن‌اثیر در ادامه می‌گوید: «به خدا که اگر از این گروه پیرامون امامی و الحاد پرسیده شود، هیچ آگاهی از آن ندارند.»

«اما تاریخ محمد بن‌ جریر از همه‌ی‌ تاریخ‌ها برتر و بر همه‌ی‌ کتاب‌های تاریخی فزونی دارد. طبری در این تاریخ گزارش‌های گوناگون را گردآورده و آثار او دربردارنده‌ی فنون و شاخه‌های علوم است. تاریخ طبری کتابی است با فواید  بسیار و چرا چنین نباشد، حال آن‌که نویسنده‌ی آن فقیه عصر و پارسای زمان خود بوده است.» مُروجُ الذهب، مسعودی

منبع:

شهابی، علی‌اکبر. احوال و آثار طبری. انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم، ۱۳۶۹، (صفحه‌ی ۲۵)
ابن اثیر. تاریخ کامل، ترجمه‌ی فارسی حمیدرضا آژیر، انتشارات اساطیر، (ص۲۷۱۳-۲۷۱۴)

عبارت‌های مرتبط

با دانشمندان ایرانی بیش‌تر آشنا شوید

دانشمندان ایران
دانشمندان ایران

۱۰۰ دانشمند ایران و اسلام

نویسنده: حسن سالاری
ویراستار علمی: یونس کرامتی
ناشر: محراب قلم، چاپ چهارم ۱۳۹۵

این کتاب از پزشکی به نام ماسرجویه (درگذشت حدود سال ۸۰ قمری) آغاز می‌شود و به ریاضی‌دانی به نام محمدباقر یزدی (درگذشته به سال ۱۰۴۷ قمری) پایان می‌یابد. نویسنده در معرفی دانشمندان به دستاوردهای علمی آنان بیش‌تر توجه داشته و کم‌تر به زندگی شخصی آن‌ها پرداخته‌ است. در واقع این کتاب به خوانده می‌گوید که دانشمندان ایران چه دستاوردهایی داشته‌اند.

One comment

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab