آقا محمد خان قاجار
تاریخی رویدادها

قاجارها چگونه به حکومت رسیدند؟

آقا محمدخان پسر محمد حسن‌ خان قاجار فرمانروایی قاجاریان را در ایران بنیان نهاد. او در استرآباد (گرگان) زاده شد. پدرش سرکرده‌ی تیره‌ی قوانلو از ایل قاجار بود. قاجارها در اصل از ترک های آسیای میانه بودند. آن‌ها از دوره‌ی شاه عباس در خدمت صفویان بودند. قاجارها پس از فروپاشی فرمان‌روایی صفویان و کشته‌شدن نادرشاه، کوشیدند فرمان‌روایی مستقلی را بنیان نهند.

سرنوشت محمدحسن خان قاجار

پس از کشته شدن نادرشاه افشار، چند نفر برای به دست گرفتن قلمرو او کوشیدند: کریم خان زند، آزاد خان افغان و محمد حسن خان قاجار. در ۱۱۷۰ق، خان قاجار بر قلمرو آزادخان در آذربایجان دست یافت. او پس از گشودن اصفهان به شهربندان شیراز پرداخت. کریم‌ خان با چند شبیخون توانست سپاه قاجارها را آشفته کند. سرانجام خان قاجار در راه بازگشت به گرگان در ۱۱۷۲ق کشته شد.

کریم خان زند با بازماندگان خان قاجار به نیکی رفتار کرد. او خدیجه بیگم، خواهر محمدحسن‌خان، را به همسری برگزید. کریم خان آقا محمدخان را بنواخت و او را یکی از مشاوران خود قرار داد. تا ۱۱۷۹ق، کریم‌خان زند بیش‌تر سرزمین ایران را به فرمان خود درآورد و فقط خراسان را به شاهرخ افشار وانهاد. او در این سال، شیراز را به پایتختی برگزید و به آبادانی این شهر پرداخت.

سر برآوردن آقا محمدخان قاجار

پس از مرگ کریم خان زند، آقا محمدخان به کمک خدیجه بیگم به استرآباد گریخت. او به کمک قاجاران، سراسر شمال ایران و آذربایجان را به فرمان خود درآورد. سپس در ۱۲۰۰ق یکی از نوادگان شاه طهماسب دوم را در تهران بر تخت نشاند. آقا محمدخان پس از گشودن فارس و کرمان و کشتن لطفعلی خان زند (۱۱۸۱-۱۲۰۹ق)، به گرجستان لشکر کشید. حاکم گرجستان به پشتوانه‌ی روس‌ها اعلام استقلال کرده بود.

خان قاجار پس از کشتاری در تفلیس گرجستان، به تهران بازگشت. او در ۱۲۱۰ق در تهران تاج‌گذاری کرد. آن‌گاه به خراسان لشکر کشید و شاهرخ افشار، نواده‌ی نادرشاه، را با شکنجه کشت و خزانه‌ی او را تاراج کرد. چند ماه بعد، آقامحمدخان در جریان لشکرکشی دوباره به گرجستان، به دست نگهبانان خود کشته شد. چون فرزندی نداشت، برادرزاده‌اش فتحعلی شاه (۱۲۱۲-۱۲۵۰ق) بر تخت فرمانروایی نشست.

شاه قاجار و یادی از درگذشتگان

آقامحمدخان قاجار از اعاظم سلاطین عالم بود و در عزم و حزم و رزم و بزم، از اقران افراسیاب و چنگیزخان و امیرتیمور گورکان. چون به شیراز رفت، استخوان‌های کریم‌خان را به جهت بی‌حرمتی به تهران نقل و در محل عبور و مرور دفن کرد و چون به مشهد شد، سنگ قبر نادرشاه را به ضرب سندان آهنین شکستن فرمود.

روضه الصفای ناصری، رضاقلی هدایت

۱۰۰ فرمانروا و سردار ایران

فرمانروایان ایران در 100 فرمانروا و سردار ایران
فرمانروایان ایران

نویسنده: حسن سالاری
ویراستاران: یونس کرامتی، پژمان واسعی
ناشر: محراب قلم، سال چاپ: ۱۳۹۴
برگزیده‌ی شورای کتاب کودک، جایزه‌ی باستانی پاریزی، جشنواره‌ی کتاب برتر، لاک‌پشت پرنده

کتاب را از پایگاه ناشر خریداری کنید

کتاب ۱۰۰ فرمانروا و سردار ایران به معرفی پادشاهان و سردارانی می‌پردازد که از دوره‌ی مادها تا پایان دوره‌ی قاجار بر سرزمین ایران فرمان راندند.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *