نهنگی یعنی تمساح نه وال
خواندنی‌ها علمی

نهنگ یعنی تمساح

نهنگ در زبان فارسی به نادرست در برابر وال (whale) به کار رفته است. این واژه در نوشته‌های کهن به معنای تمساح است. برای مثال، در کتاب قدیمی حدود العالم آمده است: «اندر رود نیل نهنگ است بسیار»، یعنی در رود نیل تمساح فروان است. تمساح نام عربی این جانوران و کروکودیل (Crocodile) نام لاتین آن‌هاست. تمساح‌ها از خزندگان به شمار می‌آیند.

وال‌ها جانورانی غول‌آسا هستند که در اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند. گرچه شکلشان شبیه ماهی است، اما از پستانداران هستند. آن‌ها مانند ما انسان‌ها با شش‌هایشان تنفس می‌کنند. بنابراین ناچارند برای تنفس به سطح آب بیایند. آن‌ها مانند دیگر پستانداران، بچه می‌زایند و به بچه‌های خود شیر می‌دهند. نسل بسیاری از وال‌ها به دلیل شکار بی‌رویه در خطر نابودی است.

در گذشته وال‌ها را ماهی می‌دانستند. ماهی وال یا ماهی بال در نوشته‌های کهن معرفی شده است. برای مثال، در کتاب جواهرنامه آمده است: «ماهی است به غایت بزرگ که قصد آدمی کند، آن را وال خوانند.» امروزه می‌دانیم که وال‌ها، ماهی نیستند. آن‌ها به انسان‌ها حمله نمی‌کنند. فقط پیکر درشت و غول‌آسای آن‌ها ترسناک به نظر می‌رسد.

در لغت‌نامه دهخدا به نقل از ابراهیم پورداود آمده است:

«نهنگ همان جانوری است که در لاتینی کروکودیلوس و در عربی تمساح خوانند. نهنگ رود گنگ در هندوستان گاویال و نهنگ سرزمین‌های گرم آمریکا الیگاتور خوانده می‌شود. کروکودیل در زبانهای اروپایی نهنگ افریقایی است». نهنگ را با وال [= بال] نباید اشتباه کرد.

منبع:

مینوی، مجتبی، «ماهی وال یا بال»، یغما، سال اول، شماره ۱۰ (ص۴۵۲- ۴۵۶)
محمد بن ابی البرکات نیشابوری، جواهرنامه نظامی، به کوشش ایرج افشار و همکاری رسول دریاگشت، تهران، ۱۳۸۳ش (ص۱۵۳-۱۵۴)

پیشنهاد به مترجم‌ها

در برابر واژه‌ی whale بنویسید وال، در برابر واژه‌ی Crocodile بنویسید تمساح و در برابر واژه‌ی alligator بنویسید آلیگاتور


2 comments

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *