وصیت‌نامه کوروش
تاریخی خواندنی‌ها

وصیت‌نامه‌ کوروش جعلی است؟

وصیت‌نامه‌ کوروش را جعلی دانسته‌اند، از جمله یکی از باستان‌شناسان ایران وجود وصیت‌نامه‌ای منتسب به کوروش بزرگ (کوروش کبیر) را که در برخی پایگاه‌های اینترنتی، نشریات، پوسترها و کتاب‌ها منتشر شده است، رد کرد. او گفت: «هیچ سندی دال بر اثبات وجود وصیت‌نامه‌ای از پادشاه هخامنشیان وجود نداشته و ندارد.» ایشان مدعی شده‌اند که همه‌ی اسناد مربوط به دوره‌ی هخامنشیان را خوانده‌اند و چنین وصیتی پیدا نکرده‌اند. آیا به‌راستی وصیت‌نامه کوروش جعلی است؟

وصیت‌نامه کوروش

این‌که گمان کنیم جز استوانه‌ی کوروش (فرمان حقوق بشر) سخنی از کوروش به جا نمانده، نادرست است. گرچه بسیاری از نوشته‌های انتشاریافته در فضای مجازی، ساختگی است، در کتاب کورش‌نامه، نوشته‌ی گزنوفون یونانی، وصیت‌ کوروش بزرگ به فرزندانش وجود دارد. در ترجمه‌ی رضا مشایخی این وصیت از صفحه‌ی ۲۶۷ آغاز می‌شود و در صفحه‌ی ۲۷۱ به پایان می‌رسد.

گرچه ممکن است وصیت گزارش شده در کتاب‌ گزنوفون اصالت نداشته باشد، اما او وصیتی را به کوروش منسوب کرده است. همچنان‌که مدرکی بر جعلی‌بودن این وصیت نداریم، مدرکی بر قطعیت انتساب آن هم نداریم. بسیاری از نوشته‌های تاریخی، برای مثال سوگند بقراط، چنین وضعیتی دارند. بنابراین، می‌توانیم این وصیت‌نامه را به عنوان گفتاری منسوب به کوروش بپذیریم.

چنین گفت کوروش

وصیت‌نامه‌ کوروش سراسر حکمت و اندیشه است. وصیت او با این جمله آغاز می‌شود: «ای پسران من و ای دوستانی که در این جا حضور دارید». این وصیت‌نامه با این جمله به پایان می‌رسد: «یاران من، از همگی چه حاضران و چه کسانی که غایب‌اند وداع می‌نمایم».  بخش‌هایی از آن را بخوانید:

دوری از خودخواهی

«از آن‌جا که همواره از شکست و شوربختی در هراس بودم، خود را از خودپسندی و غرور دور داشتم و حتی در پیروزی‌های بزرگ از جاده‌ی میانه‌روی پا را بیرون ننهادم و بیش از اندازه شادمان نشدم.»

احترام به بزرگ‌ترها

«من در همه‌ی زندگی به پیروی از روش دیرینه‌ی میهنمان، احترام بزرگ‌ترها را نگه داشته‌ام و به فرزندانم از کوچکی گوش‌زد کرده‌ام که احترام بزرگ‌تر از خود را نگه دارند تا کوچک‌ترها نیز به آن‌ها احترام بگذارند.»

رفتار پسندیده

«عصای زرین، پادشاهی را استوار نمی‌کند، بلکه یاران یکدل برای پادشاه بهترین و استوارترین تکیه‌گاه است. یاران نیک با جور و ستم به دست نمی‌آیند، بلکه به یاری کردار نیک و رفتار پسندیده می‌توان آن‌ها را به دست آورد.»

روح جاودان

«من همواره بر این باور بوده‌ام که روح آدمیان پس از خروج از کالبد خاکی و فناپذیر، نابود نمی‌شود زیرا روح است که جسم‌ها را تا هنگامی‌که در آن‌ها جای دارد تحرّک می‌بخشد و هرگز نتواستم خودم را راضی کنم که چنین وجود حیات‌بخشی چون از جسم کدر و بی‌اثری خارج شود، از میان برود.»

مرگ و خواب

«یاران من بدانید که مرگ چیزی است شبیه خواب. در مرگ است که روح انسان به جاودانگی می‌پیوندند و چون از هر قیدی آزاد و از علایق جسمانی پاک و رها می‌شود بر آتیه تسلط می‌یابد. پس به احترام روح من که باقی و ناظر اعمال شماست، به آنچه می‌گویم عمل کنید.»

عبرت از تاریخ

«اگر ظلم و ستم روا بدارید و در اجرای عدالت کوتاهی کنید دیری نمی‌گذرد که ارزش شما در نظر دیگران از بین خواهد رفت و خوار و زبون خواهید شد. اگر ستم روا دارید، کسی از صمیم قلب به شما روی نمی‌آورد. از تاریخ و سرگذشت پیشینیان خود پند بگیرید. تاریخ مکتب پند و عبرت است.»

سرانجام ما

«هنگامی‌که من مُردم، بدنم را در طلا و نقره و مانند آن نپوشانید، زودتر آن را در آغوش خاک بسپارید. چه خوش‌بختی بهتر از این‌که بدن انسان در دل خاکی که سرچشمه‌ی این همه ثروت و زیبایی و چیزهای خوب و دلپسند است، سپرده شود.»

جعلیات و بی‌دقتی‌ها

بسیاری از نوشته‌های انتشاریافته در فضای مجازی، ساختگی یا آمیخته به بی‌دقتی است. به احتمال بسیار مطالبی که به عنوان وصیت‌نامه‌ کوروش به باستان‌شناس ایرانی نشان داده‌اند، همین جعلیات بوده است. طبیعی است که ایشان آن‌ها را جعلی بداند. حتی کسانی که بخش‌هایی از وصیت‌نامه‌ی کتاب گزنوفون را نقل قول کرده‌اند، برخی از واژه‌های آن را به دلخواه تغییر داده‌اند تا پیام دلخواه خود را در آن بگنجانند.

متن کامل وصیت‌نامه‌ کوروش را دریافت کنید.

منبع:

گزنوفون، کورش‌نامه، ترجمه‌ی رضا مشایخی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۶ (ص۲۶۷-۲۷۱)

نویسنده: حسن سالاری
ویراستاران: یونس کرامتی، پژمان واسعی
ناشر: محراب قلم، سال چاپ: ۱۳۹۴
برگزیده‌ی شورای کتاب کودک، جایزه‌ی باستانی پاریزی، جشنواره‌ی کتاب برتر، لاک‌پشت پرنده

 

 

عبارت‌های مرتبط

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab