دایناسورها
کتاب‌خوانی مقاله‌ها

چرا درباره‌ی دایناسورها پژوهش می‌کنیم؟

چرا باید درباره‌ی دایناسورها پژوهش کنیم، در حالی‌که انسان‌ها در سراسر جهان به گرفتاری‌های گوناگون دچارند، از گرسنگی، بهداشت نامناسب و کاستی‌های آموزش تا جنگ، بیماری و آلودگی محیط زیست دچارند؟ چرا باید هزینه‌ی بسیاری برای پژوهش درباره‌ی این جانوران و تولید مقاله، کتاب و فیلم درباره‌ی آن‌ها صرف کنیم؟ چرا انسان‌های امروزی درباره‌ی جانورانی که حدود ۶۰ میلیون سال پیش نابودند شدند، پژوهش می‌کنند؟ آیا خواندن کتاب‌هایی درباره‌ی دایناسورها هدردادن وقت ارزشمند کودکان و نوجوانان نیست؟ آیا بهتر نیست که آن‌ها دانش سودمندتری را بیاموزند؟

در آموزش علوم

اگر بپذیریم که شناخت سیاره‌ی زمین به عنوان خانه‌ی انسان‌ها و جانداران کنونی برای ما ضروری است، ناچاریم از دایناسورها کمک بگیریم. بسیاری از کودکان و نوجوانان میل چندانی به خواندن کتاب‌های زمین‌شناسی ندارند، اما بسیاری از آن‌ها دوست دارند کتاب‌هایی درباره‌ی این جانوران داشته باشند. اگر این کتاب‌ها اطلاعاتی درباره‌ی چگونگی پیدایش فسیل‌ها، ساختار سیاره‌ی زمین، سن زمین و دوران‌های زمین‌شناسی، سازگاری جانداران با زیستگاه‌های مختلف و انقراض گونه‌ها داشته باشند، به برنامه‌های آموزشی زمین‌شناسی و زیست‌شناسی کمک می‌کنند.

دکتر دِیو هون با اشاره به این کارکرد آموزشی دایناسورها از آن‌ها به عنوان «ابزار آموزشی درجه یک» یاد می‌کند و می‌گوید: «دایناسورها راهی شگفت‌انگیز برای سخن گفتن با کودکان و نوجوانان درباره‌ی هر نوع اندیشه‌ی علمی است.» به نظر او دایناسورها به‌خوبی نشان می‌دهند که چگونه دانش‌هایی مانند زمین‌شناسی، شیمی و زیست‌شناسی به هم مرتبط می‌شوند. دایناسورها می‌توانند سرآغاز آشنایی با دانش دیرین‌شناسی (شناخت گذشته‌ی زمین و جانداران پیشین) و مفاهیمی مانند تکامل، رده‌بندی، انقراض، نظریه‌ی علمی و چگونگی بهره‌گیری از شواهد برای پشتیبانی از نظریه‌ها باشند.

در استانداردهای آموزش علوم «چگونه می‌دانیم» جایگاهی ویژه دارد. دانش‌آموزان باید بیاموزند که دانشمندان چگونه حقایق علمی را کشف می‌کنند. برای مثال، دیرین‌شناسان با بررسی فسیل‌ها می‌توانند زندگی جانداران میلیون‌ها سال پیش را بازسازی کنند. آن‌ها از روی ویژگی‌های پیکری این جانداران درباره‌ی چگونگی رفتار آن‌ها و نوع غذای آن‌ها نظر می‌دهند. آن‌ها با روش‌هایی مانند تاریخ‌گذاری با کربن چهارده می‌توانند قدمت فسیل‌ها را تعیین کنند. کتاب‌های دایناسورها با پرداختن به این مطالب می‌توانند دانش‌آموزان را با روش پژوهش علمی آشنا کنند.

خلاقیت و  آینده‌نگری

دایناسورها نه تنها به آموزش علوم کمک می‌کنند بلکه خلاقیت کودکان را نیز برمی‌انگیزند. دایناسورها از موضوع‌های مورد علاقه‌ی همه‌ی بچه‌ها در سراسر جهان هستند. هنگامی‌که از کودکان خواسته می‌شود تا دایناسورها را نقاشی کنند می‌توانند هم از اطلاعاتی که درباره‌ی دایناسورها دارند و هم از تخیل خود بهره بگیرند. هنوز چیزهای بسیاری درباره‌ی دایناسورها نمی‌دانیم. برای مثال نمی‌دانیم که آن‌ها چه رنگی داشتند. به گفته‌ی اسکیلا براون، کارشناس آموزش، شاید این رازهای ناگشوده در کنار اندازه‌ی غول‌آسا سبب علاقه‌ی بسیاری از کودکان به دایناسورها شده است.

دایناسورها با زندگی امروزی ما نیز مرتبط می‌شوند. مِری اِچ. شوایتزر که بیش از ۲۰ سال به پژوهش‌های دیرین‌شناسی پرداخته است، می‌گوید: «شواهد فسیلی به ما کمک می‌کند تا اقلیم امروزه و نقش انسان در آن را با تغییرهای درازمدت پیش از پیدایش انسان مقایسه کنیم.» با دانستن این اطلاعات می‌توانیم بفهمیم که تغییرهای اقلیمی که امروزه می‌بینیم تا چه اندازه «عادی» و تا چه اندازه نتیجه‌ی فعالیت‌های انسان است و آیا ممکن است به ششمین انقراض توده‌ای بینجامد. به نظر شوایتزر بهترین راه برای برنامه‌ریزی آینده، نگریستن به گذشته است.

متیو هِینز نیز به اهمیت بررسی گذشته «برای این‌که بدانیم به کجا می‌رویم» اشاره می‌کند، اما پاسخ ساده‌تری هم برای این پرسش دارد. به نظر او ما درباره‌ی این جانوران انقراض یافته پژوهش می‌کنیم چون آن‌ها را دوست داریم. این‌که بدانیم جاندارانی بزرگ‌تر و نیرومندتر از ما بر این زمین فرمانروایی داشته‌اند، برای ما جالب است. به نظر او در جهانی که از جانوران غول‌آسا تهی شده است، «این غول‌های پیش از تاریخ ذهن و تخیل انسان را به خود جلب می‌کنند.» بسیاری از زیست‌شناسان علاقه‌ی خود به این شاخه از دانش را مدیون علاقه‌ی خود به دایناسورها از کودکی هستند.

برای آگاهی بیش‌تر:

Brown, Skila. “What Dinosaur Discovery Can Teach Your Child” education.com. May 21, 2014. Haynes, Matthew. “Why do humans study dinosaurs?” quora.com. Apr 22, 2016. Hone, Dave. “Why Dinosaurs Are Important” The Guardian. 21 August 2012. National Research Council, ed. National science education standards. National Academy Press, 1996. Schweitzer, Mary H. “Dinosaurs Offer a Rich Field for Study of the Human Era” Scientific American. June 1, 2014.

دانش‌نامه‌ی تصویری دایناسورها
دانش‌نامه‌ی تصویری دایناسورها، نوای مدرسه

دانش‌نامه‌ی تصویری دایناسورها

ردیف سنی: نوجوان
نویسنده: دیو هارفیلد
مترجم: حسن سالاری
انتشارات: نوای مدرسه، ۱۳۹۶

دکتر دِیو هون می‌گوید: «دایناسورها راهی شگفت‌انگیز برای سخن گفتن با کودکان و نوجوانان درباره‌ی هر نوع اندیشه‌ی علمی است.» به نظر او این جانوران به‌خوبی نشان می‌دهند که چگونه دانش‌هایی مانند زمین‌شناسی، شیمی و زیست‌شناسی به هم مرتبط می‌شوند. دایناسورها می‌توانند سرآغاز آشنایی با دانش دیرین‌شناسی و مفاهیمی مانند تکامل، رده‌بندی، انقراض، نظریه‌ی علمی و چگونگی بهره‌گیری از شواهد برای پشتیبانی از نظریه‌ها باشند.

 


یادآوری

نوشته‌های سالارکتاب را بخوانید و به دوستان خود پیشنهاد بدهید اما از کپی کردن و انتشار آن‌ها در سایت‌های دیگر بپرهیزید. این کار ناپسند را سرقت ادبی می‌نامند که سبب کاهش انگیزه برای تولید نوشته‌های اصیل می‌شود. سرقت ادبی پیگرد قانونی دارد و سبب کاهش رتبه‌ی سایت در موتورهای جست‌وجو به ویژه گوگل می‌شود.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

salarketab