کوروش
تاریخی شخصیت‌ها

کوروش چه ارمغانی برای بشریت آورد؟

کوروش و رفتار او با مردم زیرفرمانش از بحث های داغ در رسانه ها و شبکه های اجتماعی شده است. برای شناخت بهتر کوروش بهتر است به روزگار پیش از او نگاهی بیندازیم و ببینیم شیوه ی فرمانروایی او با پیشینیانش چه تفاوتی داشته است. اشپیگل فوگل در آغاز کتاب تمدن مغرب‌زمین دو نظام فرمان‌روایی آشوری و هخامنشی را با هم مقایسه کرده است. از این مقایسه به خوبی روشن می‌شود که کوروش بزرگ چه ارمغانی برای بشریت آن هم در ۲۵۰۰ سال پیش آورده است. دوستی، آرامش، گرامی‌داشت فرهنگ‌ها و باورها، بهره‌گیری از دستاوردهای مادی و معنوی همگان از جمله‌ی آن است.

خشونت و ویرانگری

فوگل در توصیف فرمان‌روایی آشور چنین می‌نویسد:

عامل نهایی در کارآیی ماشین جنگی آشور بهره‌گیری از جو وحشت به عنوان ابزار جنگی بود و در استفاده از تاکتیک ترس و وحشت اشتهار پیدا کردند. آنان در سرزمینی که می‌جنگیدند همیشه بندهای آب را می‌شکستند، شهرها را غارت و ویران می‌کردند، محصول را آتش می‌زدند، درخت‌ها به‌ویژه درختان میوه را می‌بریدند. آن‌ها در رفتار وحشیانه با اسیران شهرت داشتند. آشوربانی‌پال شرح زیر را در رفتار با اسیران از خود به جا گذاشته است:

با سلاح سه هزار نفر از جنگجویانشان را از پا درآوردم … بسیاری از اسیران را در آتش سوزاندم. کثیری را زنده گرفتم، دست‌های برخی را از مچ قطع کردم، برخی را نیز بینی و گوش و انگشت بریدم. چشم بسیاری از سربازان را در آوردم … مردان و زنان جوان را به لهیب آتش سپردم تا هلاک شوند … انبوهی از اجساد را در مقابل دروازه‌ی شهر بر دار کردم. پوست نجبای عصیانگر را کندم و بر سر تیرها آویختم … در سرزمین خودم پوست بسیاری را کندم و بر دیوارها پهن کردم. (ص ۸۰ و ۸۱)

در نظر داشته باشید که این سخنان را پادشاهی گفته است که کتاب‌خانه‌ی بزرگ نینوا را بنیان‌ نهاد. او به عنوان پشتیبان علم و هنر معرفی می‌شود. به هر حال، شیوه‌ی رفتار او شیوه‌ی همه‌ی پادشاهان آشور بود و همچنان که فوگل نوشته است:

آشوریان بسیاری از اسیران سرزمین‌های تازه فتح شده را از موطنشان به آشور تبعید می‌کردند. آنان را در شهرها به عنوان کارگر ماهر و در روستاها برای کشاورزی و در مناطقی که جمعیت آن در اثر جنگ نابود شده بود، جا می‌دادند. برآورد شده که در طول سی‌صد سال حدود ۴ تا ۵ میلیون نفر به آشور تبعید شدند و در نتیجه جمعیتی با نژادهای گوناگون و با زبان آمیخته به وجود آمد.(ص۸۱)

احترام به فرهنگ‌ها

فوگل هنگامی که از ورود کوروش به بابل سخن می‌گوید چنین می‌نویسد:

کوروش بسیاری از مقامات حکومت بابل را بر مناصب خود باقی گذاشت. بابلی‌ها به اصرار می‌گفتند که وی ادامه دهنده‌ی خط پیوسته‌ و کهن پادشاهان بابل است. او کار ویرانگر نبونید را ادامه نداد. مجسمه‌های ایزدان بابلی را که شاهان بابل از شهرها و معابد این کشور در شهر بابل گردآورده بودند، به پیروانشان باز گرداند.(ص۸۴)

او با تساهل مذهبی فراوان نسبت به آنان قلوب کاهنانشان را به خود مفتون کرد. نه تنها از ایرانیان، بلکه از مقامات محلی در کشورشان نیز بهره برد و از این رو احترام اقوام مختلف را به دست آورد … او برخلاف شاهان آشور به مهربانی و جوانمردی مشهور گردید. مادها، بابلی‌ها و یهودی‌ها همگی او را پادشاه مشروع خود می‌دانستند … کوروش احترام عمیقی برای تمدن‌های کهن قایل بود و در ساختن کاخ خود از شیوه‌های آشور، بابل، مصر و لیدی استفاده کرد. در حقیقت کوروش احساس می‌کرد که در حال بنیان‌گذاری دولتی جهانی است و دولت او همه‌ی اقوام را در بر می‌گیرد که داری سنن و نهادهای معزز و کهن هستند.(ص۸۵)

با این روش بود که ایرانیان توانستند در بیش از ۲۰۰ سال بر بیشتر سرزمین‌های آباد جهان فرمان‌روایی کنند. فوگل در این باره نوشته است:

سال‌هایی دراز ایران صلح را نصیب خاور نزدیک ساخت و رونق و سهولت تجاری و رفاه کلی برای مردم فراهم کرد. از این رو تعجبی ندارد که بسیاری از اقوام خاور نزدیک مسرت خاطر خود را از تابعیت شاهان بزرگ ایران ابراز کرده‌اند. (ص۹۱)

منبع

فوگل، اشپیگل، تمدن مغرب زمین، ترجمه محمدحسین آریا، امیرکبیر، جلد یکم، ۱۳۸۰٫


  • هرودوت درباره‌ی ویژگی‌های رفتاری کوروش بزرگ می‌گوید که او مانند پدری مهربان و رئوف برای مردم کار می‌کرد.
  • گزنوفون می‌گوید ملت‌ها و قوم‌های بسیار همگی یکدل و یک‌ جهت می‌‌کوشیدند در زیر رایت سلطنت کوروش درآیند.
  • بررسی رفتار کوروش با زنان نشان می‌دهد که چگونه او با وجود همه امکانات از حریم خود گامی فراتر نمی‌نهد.
  • وصیت‌نامه‌ کوروش که در کتاب کورش‌نامه، نوشته‌ی گزنوفون یونانی، آمده سراسر حکمت و اندیشه است.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته‌های سالارکتاب را بخوانید و به دوستان خود پیشنهاد بدهید اما از کپی کردن و انتشار آن‌ها در سایت‌های دیگر بپرهیزید. این کار ناپسند را سرقت ادبی می‌نامند که سبب کاهش انگیزه برای تولید نوشته‌های اصیل می‌شود. سرقت ادبی پیگرد قانونی دارد و سبب کاهش رتبه‌ی سایت در موتورهای جست‌وجو به ویژه گوگل می‌شود.