حفاظت از درختان: رجبعلی و خشایارشا

نور به قبرت ببارد رجبعلی کارگر مقدم که حفاظت از درختان را مانند حفاظت از جانت انجام می‌دادی. اگر در زمان خشایارشا بودی، نشان دلاوری و میهن‌دوستی می‌گرفتی. هرودوت، تاریخ‌نگار یونانی، می‌گوید خشایارشا، پادشاه ایران در دوره‌ی هخامنشیان، هنگام لشکرکشى به سوی یونان به درخت چنار تنومند و زیبایى رسید. فرمان داد یکی از سربازان ویژه‌اش نزد آن درخت بماند و نگهبان آن باشد. جناب خشایارشا کجا بود که ببیند رجبعلی یک تنه نگهبان تنه‌ی همه‌ی درختان شهر ما بود که مبادا بچه‌ای پوست آن را بخراشد یا از آن بالا برود و شاخه‌ای را بشکند.

خبرهای مستند می‌گویند که دولت آمریکا چند محیط‌بان را مأمور نگهبانی از چند درخت کهنسال در ایالات کالیفرنیا کرده است. پول قلنبه و همه جور امکانات در اختیار این چند نگهبان است که مبادا کوچک‌ترین آسیبی به چند درختان کهنسال پارک ملی آمریکا برسد. دولت آمریکا کجا بود که ببیند رجبعلی با آن حقوق ناچیز و سر و صورت سفید با سرعتی شگفت‌انگیز از خیابان‌ها بالا و پایین می‌رفت، درختان میدان مرکزی را دید می‌زد و ناگهان در تنها پارک شهر دیده می‌شد که درختان را بررسی می‌کرد.

رجبعلی جان، تو که رفتی، یادت و کوشش‌هایت برای حفاظت از درختان شهر فراموش شد. درختان نیز در نبود پدر دلسوزی چون شما به فراموشی سپرده شدند. در جامعه‌ی امروزی ما چه آسان درختان جوان را می‌شکنند و درختان کهنسال را از ریشه درمی‌آورند و جایش علمک و رقص نور و چیزهایی از این دست می‌کارند. با خودم گفتم اگر تو بودی اجازه نمی‌دادی شاخه‌ای بشکند یا درختی قطع شود. اما به خودم آمدم و گفتم اگر بودی صدای تو به جایی نمی‌رسید و از قصه‌ی پر غصه‌ی آسیب به طبیعت، دق می‌کردی.

رجبعلی جان، تو تحصیل‌کرده نبودی، اما به‌درستی می‌دانستی شهری که به کویر نزدیک است، درخت و سبزه برایش حکم طلا دارد. رجبعلی، ما تحصیلکرده شدیم و خودمان را صاحب اندیشه فرض کردیم. اما این چه تحصیلی بود که نتوانست برای ما ارزش کار تو را روشن کند. گمان کردیم با چند جمله که به حافظه سپرده‌ایم، علامه‌ی زمان خود شده‌ایم و از سواد زندگی که نزد مردانی چون تو بود، غافل شدیم. ما رنج نسل شما و پیش از شما را بر باد می‌دهیم، اگر هرچه زودتر به خود نیاییم. یادت را گرامی می‌دارم، شاید به خود بیاییم.


حسن سالاری: این یادداشت را به یاد رجبعلی کارگر مقدم، کارمند شهرداری جاجَرم (در جنوب خراسان شمالی)، نوشتم که نگهبان دلسوز درختان این شهر کویری بود.

لغت‌نامه دهخدا

جاجرم: شهرکی است از خراسان بر راه گرگان بر سرحد و بارکده گرگان است. (حدود العالم). یاقوت نویسد: جاجرم نام شهر و ناحیه وسیعی است بین نیشابور و جوین و جرجان که قرای آباد متعدد دارد و اغلب آن در بر کوهی است مشرف به آزادور و آزادور قصبه معتبر جوین است.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *